Unit 11.2

Adlaştırma: (-ma/-dık/-(y)acak+ İyelik Eki+ -(n)a/-(n)da/-(n)dan/-(n)ı

Introduction

Türkçede fiil grubu kelimeler ek alarak isimleşebilir. İsimleşen fiiller böylece cümlede farklı görevlerde kullanılabilirler. Eylemden türemiş adların cümlenin yardımcı unsuru olarak kullanılmasını sağlar.

Form

Adlaşan tümcenin öznesi tamlayan eki, adlaştırma ekleri de bu özne ile uyumlu kişi ekini alır. Adlaşmış tümceler ana cümlenin öznesi veya tümleci olabilir. Bir fiil kökü adlaştırma eklerini iki farklı şekilde alabilir:

OLUMLU

Sadece “İyelik Eki” alabilir:

fiil kökü + “-mA/-dık/-(y)acak” + iyelik eki

  • yap-ma+m, sev-diğ+in, konuş-acağ+ımızı)

İyelik ekiyle birlikte hâl eklerinden birini de alabilir:

fiil kökü+ “-ma/-dık/-(y)acak”+iyelik eki + -(n)a/-(n)da/-(n)dan/-(n)ı

  • gel-diğ+iniz+e, sinirlen-me+leri+ni, yap-acak+ları+ndan

OLUMSUZ

Adlaşmış fiillerin iki farklı olumsuz yapı formülü vardır:

fiil kökü + olumsuzluk eki “-ma” + “-ma/-dık/-(y)acak” + iyelik eki

  • yap-ma-ma+m, sev-me-diğ+in, konuş-ma-y-acağ+ımız

fiil kökü+ olumsuzluk eki “-ma” + “-ma/-dık/-(y)acak”+iyelik eki + -(n)a/-(n)da/-(n)dan/-(n)ı

  • gel-me-diğ+iniz+e , sinirlen-me-me+leri+ni, yap-ma-y-acak+ları+ndan

Use

Adlaştırma ekleri eklendiği fiilleri isim yapar. Aldığı eklere göre cümlede çeşitli görevlerde kullanılabilir:

  1. Adlaştırma eki almış sözcük cümlede özne görevinde kullanılırsa sadece iyelik eki alır.
  2. Adlaştırma eki almış sözcük cümlede nesne, tümleç görevinde kullanılırsa iyelik ekinin yanı sıra hal eki de alır.

Exercises


The exercises are not created yet. If you would like to get involve with their creation, be a contributor.


Lisans