Unit 11.1

Yeterlik Fiili: Olumsuz

Contributors

Introduction

Yeterlik fiili kurallı birleşik fiillerden biridir. Diğer kurallı birleşik fiiller de olduğu gibi yardımcı eylem anlamını kaybeder. Anlam olarak kişinin eyleme gücü yetme, başarabilme anlamının yanı sıra izin isteme, olasılık anlamı da vardır.

Form

Yeterlik fiilinin olumsuz hâlinde üç farklı biçim ve anlam görülür:

fiil kökü + “-(y)AmA” + haber/dilek kipi + şahıs eki
fiil kökü + “-mA” eki + “-(y)Abil” + haber/dilek kipi + şahıs eki
fiil kökü + “-(y)A” + “-mA” + “-(y)Abil” + haber/dilek kipi + şahıs eki

Birincisi “gücü yetmemek” anlamında iken, ikincisinde “isteğe bağlı olarak eylemin, kişinin gücü yetse dahi, gerçekleşmeme ihtimali olduğu”, üçüncüsünde ise “gücü yetmeme ihtimali olduğu” anlatılır.

Fiil kökü: izle-, gel-, anla-

Kişi İzlemek Gelmek Anlamak
Ben İzle-y-e-me-di-m Gel-me-y-ebil-ir-im Anla-ya-ma-yabil-ir-im
Sen İzle-y-e-me-di-n Gel-me- y-ebil-ir-sin Anla-ya-ma-yabil-ir-sin
O İzle-y-e-me-di Gel-me- y-ebil-ir Anla-ya-ma-yabil-ir
Biz İzle-y-e-me-di-k Gel-me- y-ebil-ir-iz Anla-ya-ma-yabil-ir-iz
Siz İzle-y-e-me-di-niz Gel-me- y-ebil-ir-siniz Anla-ya-ma-yabil-ir-siniz
Onlar İzle-y-e-me-di-ler Gel-me-y-ebil-ir-ler Anla-ya-ma-yabil-ir-ler

 

 

Example

  • Sana e-mail atamadım.
  • İstemiyorsan bizimle gelmeyebilirsin.
  • Kardeşim tek başına parka gidemeyebilir.
  • Bu matematik sorularını çözemeyebiliriz.
  • Yolunuzu bulmak için metro haritasına bakmayabilirsiniz.
  • Bize yardım edemeyebilirler.

Use

Yeterlik fiili Türkçede temel konulardan biridir ve sıkça kullanılır. Yeterlik fiili dört durumda kullanılır:

  • kişinin gücü yettiği eylemleri anlatmak için
  • ihtimal bildirmek için
  • izin vermek veya almak için
  • ricada bulunmak için

Exercises


The exercises are not created yet. If you would like to get involve with their creation, be a contributor.


Translations

Lisans